Δευτέρα, 01 Νοέμβριος 2010
Βασίλης Ξυδιάς
Αγαπητοί φίλοι του Αντίφωνου, σας στέλνω ένα παλαιότερο κείμενό μου* ως συμβολή στην ενδιαφέρουσα συζήτηση που έχετε ανοίξει για το πρόσωπο. Πρόκειται για μια πρώτη δοκιμή μου στη μελέτη των οντολογικών προϋποθέσεων της κοινότητας. Είκοσι χρόνια μετά, αρκετά πράγματα θα τα έλεγα με άλλον τρόπο. Βλέπω π.χ. ότι θα έπρεπε να ήμουν πιο προσεκτικός στην απόδοση των χωρίων του Αριστοτέλη και πιο φειδωλός στους γενικευτικούς αφορισμούς για το τι είναι και τι δεν είναι «ελληνικό». Παρά ταύτα, νομίζω ότι το κείμενο αυτό εξακολουθεί να έχει μια αξία και για τον καθαρό τρόπο που δείχνει τη διαφορά ανάμεσα στο αντιθετικό δίπολο «πρόσωπο/κοινότητα» από το αντίστοιχο δίπολο «άτομο/σύνολο», όσο και για την προσπάθεια προσέγγισης των θεσμών από τη σκοπιά του προσώπου.
Συνηθίζουμε να λέμε ότι ο νεώτερος ευρωπαϊκός πολιτισμός και κατ' επέκταση όλος ο σύγχρονος πολιτισμός, στηρίζεται στο πνεύμα της κλασικής αρχαίας ελληνικής σκέψης. Αυτό είναι βέβαια αλήθεια, υπό την έννοια ότι οι δυτικοευρωπαίοι στοχαστές που έθεσαν τις πολιτειακές και γενικότερα τις φιλοσοφικές και πνευματικές βάσεις του συγχρόνου πολιτισμού, βρέθηκαν πάντοτε σε μια πολύ στενή σχέση με το κλασικό ελληνικό πνεύμα – είτε με την πρόθεση να το κατανοήσουν και να το καταστήσουν εκ νέου επίκαιρο, είτε εν πάση περιπτώσει ανοίγοντας έναν κριτικό διάλογο μαζί του. Εν τούτοις – και χωρίς να θέλουμε απ' αυτή τη θέση να υπεισέλθουμε σε μια γενική συζήτηση του σχετικού προβλήματος – υπάρχει μια θεμελιακή διαφορά που χωρίζει τον κλασικό ελληνισμό (και γενικότερα τον ελληνισμό καθ' όλη την ιστορική του διαδρομή) από το σύγχρονο πολιτισμό.
